1. Lão thị và các lựa chọn điều trị hiện nay

Lão thị là tình trạng suy giảm khả năng nhìn gần liên quan đến tuổi tác, xảy ra ở tất cả mọi người khi lão hóa và thường biểu hiện triệu chứng sau tuổi 45. Ước tính có khoảng 128 triệu người tại Hoa Kỳ và khoảng 2 tỷ người trên toàn thế giới bị ảnh hưởng.

Điều chỉnh quang học bằng kính đọc sách, kính đa tròng hoặc kính áp tròng vẫn là phương pháp xử trí chủ đạo. Một số người bệnh có thể thực hiện các can thiệp phẫu thuật, bao gồm ghép nội mô giác mạc, phẫu thuật khúc xạ hoặc các phẫu thuật trên thể thủy tinh. Trước đây, chưa có thuốc được phê duyệt để điều trị lão thị.

Năm 2021, dung dịch nhỏ mắt pilocarpine hydroclorid được phê duyệt, trở thành thuốc nhỏ mắt gây co đồng tử đầu tiên dành cho chỉ định này, qua đó xác lập hướng tiếp cận điều trị dựa trên điều biến kích thước đồng tử.

Năm 2026, FDA phê duyệt YUVEZZI (carbachol và brimonidine) mang lại ý nghĩa lâm sàng đối với những người mong muốn một phương pháp không xâm lấn thay thế kính gọng, kính áp tròng hoặc phẫu thuật điều chỉnh thị lực.

2. Cơ chế dược lý của phối hợp carbachol và brimonidine

Chế phẩm mới phối hợp carbachol - một chất chủ vận cholinergic gây co đồng tử chủ yếu thông qua sự co cơ thắt đồng tử, với brimonidine tartrat - một chất chủ vận thụ thể α₂-adrenergic có tác dụng ức chế hoạt động của cơ giãn đồng tử.

Phối hợp 2 thuốc sẽ tác động đồng thời lên hai cơ chế giúp tăng cường co đồng tử, đồng thời hạn chế co thắt cơ thể mi và giảm sung huyết mắt. Nhờ đó có thể kéo dài tác dụng và cải thiện khả năng dung nạp so với dạng đơn chất.

Cả hai hoạt chất đều đã được sử dụng từ lâu trong nhãn khoa cho các chỉ định khác, bao gồm điều trị glôcôm và kiểm soát nhãn áp. Tuy nhiên, việc phối hợp hai hoạt chất để điều trị lão thị là một ứng dụng mới.

3. Bằng chứng từ các thử nghiệm BRIO pha III

Quyết định của FDA dựa trên hai nghiên cứu then chốt pha III, BRIO-I và BRIO-II, với tổng số hơn 800 người tham gia.

Thử nghiệm BRIO-I cho thấy sử dụng phối hợp 2 hoạt chất cho kết quả cải thiện thị lực nhìn gần tốt hơn so với sử dụng carbachol hoặc brimonidine đơn trị liệu.

BRIO-II là thử nghiệm pha III, ngẫu nhiên, đối chứng bằng dung môi của chế phẩm không chứa hoạt chất, đánh giá thị lực gần hai mắt không chỉnh kính (binocular uncorrected near visual acuity - BUNVA) trong vòng 8 giờ sau khi dùng thuốc theo chế độ một lần mỗi ngày.

Kết quả cho thấy dạng phối hợp có tác dụng co đồng tử trong khoảng 30 phút đến tối đa 10 giờ sau khi dùng thuốc. Đặc biệt giúp cải thiện BUNVA ít nhất 3 dòng, đồng thời không giảm từ 1 dòng trở lên về thị lực xa hai mắt không chỉnh kính có ý nghĩa thống kê.

Ngoài ra, trong hơn 72 ngày điều trị được theo dõi ở BRIO-II, không ghi nhận biến cố bất lợi nghiêm trọng liên quan đến điều trị. Các biến cố bất lợi thường được báo cáo nhất bao gồm đau đầu, suy giảm thị giác và cảm giác khó chịu hoặc kích ứng mắt thoáng qua. Đây cũng là những tác dụng phụ thường gặp ở các thuốc co đồng tử.

Bên cạnh đó, ở BRIO-II, tỷ lệ sung huyết mắt ở nhóm dùng phối hợp là 2,8%, thấp hơn nhóm dùng carbachol đơn trị liệu (10,7%).

4. Ý nghĩa lâm sàng và bàn luận

YUVEZZI hiện chưa được cấp số lưu hành tại Việt Nam. Hiện tại cũng vẫn chưa có dữ liệu so sánh trực tiếp với các lựa chọn điều trị bằng thuốc hiện có cũng như dữ liệu về tuân thủ điều trị trong thực hành lâm sàng thực tế. Tuy nhiên, việc FDA phê duyệt YUVEZZI gợi mở thêm một hướng tiếp cận cho người lão thị có nhu cầu giảm phụ thuộc vào kính khi nhìn gần.

Nguồn tham khảo:

1. https://www.ophthalmologytimes.com/view/fda-approves-carbachol-brimonidine-eye-drop-for-presbyopia
2. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/getFile.cfm?setid=68198098-0f33-458f-83b8-eb2a5ec69012&type=pdf

Biên soạn: TS. Hoàng Cương, Ths.DS. Vũ Hồng Minh, DS. Hoàng Ánh Dương, DS. Vũ Ngọc Linh