Từ Nhà thương chữa mắt Dốc Hàng Gà, khởi đầu một chặng đường mới
Ngày 28/10/1954, sau khi Hà Nội được giải phóng, Giáo sư Nguyễn Xuân Nguyên cùng một số cán bộ y tế trở về Thủ đô để tiếp quản Nhà thương chữa mắt Dốc Hàng Gà, tiền thân của Bệnh viện Mắt Trung ương ngày nay.
Trong bối cảnh bệnh mắt hột còn phổ biến, công tác phòng chống mù lòa chưa hình thành một hệ thống hoàn chỉnh, nhiệm vụ đặt ra đối với các thầy thuốc nhãn khoa lúc bấy giờ rất nặng nề: khôi phục hoạt động khám chữa bệnh, xây dựng đội ngũ, nghiên cứu bệnh mắt hột và từng bước tổ chức mạng lưới chăm sóc mắt cho nhân dân.
Đầu tháng 4/1956, theo đề nghị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đoàn chuyên gia Liên Xô đầu tiên đã đến giúp Viện Mắt triển khai công tác phòng chống bệnh mắt hột. Sự hỗ trợ về chuyên môn cùng với nỗ lực của các thầy thuốc Việt Nam đã đặt nền móng cho những chương trình phòng chống bệnh mắt hột quy mô lớn trong những năm tiếp theo.
Lời căn dặn của Bác Hồ, định hướng xuyên suốt của ngành Mắt Việt Nam:
Mùa thu năm 1956, Viện Mắt vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm. Người ân cần thăm hỏi người bệnh, động viên cán bộ, nhân viên y tế và đặc biệt quan tâm đến công tác phòng chống bệnh mắt hột.
.JPG)
Bác căn dặn:
“Các cô, các chú là những người thầy thuốc chữa mắt nên phải có phương pháp dự phòng bệnh mắt hột, phải tích cực chạy chữa cho những người bị đau mắt, đem lại ánh sáng cho nhân dân.”
Lời căn dặn giản dị nhưng sâu sắc đã thể hiện rõ quan điểm chữa bệnh đi đôi với phòng bệnh, chăm sóc người bệnh gắn với chăm sóc sức khỏe cộng đồng và mục tiêu cao nhất của người thầy thuốc là đem lại ánh sáng, sức khỏe và cuộc sống tốt đẹp hơn cho nhân dân.
Đầu năm 1957, Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng đến thăm Viện Mắt, nghe báo cáo về tình hình bệnh mắt hột và chỉ đạo đẩy mạnh tuyên truyền, vệ sinh phòng bệnh.
Những sự quan tâm và chỉ đạo đó trở thành nguồn động viên lớn, đồng thời định hướng cho công tác phòng chống bệnh mắt hột trong những năm tiếp theo.
Ngày 1/7/1957, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 278/TTg, chính thức thành lập Viện Mắt hột, với nhiệm vụ nghiên cứu bệnh mắt hột, phương pháp phòng và chữa bệnh, góp phần giúp ngành Y tế từng bước giảm và tiến tới loại trừ bệnh mắt hột trong nhân dân.
Đây là dấu mốc quan trọng trong lịch sử phát triển của Bệnh viện Mắt Trung ương nói riêng và ngành Nhãn khoa Việt Nam nói chung.
Hơn bảy thập kỷ bền bỉ vì ánh sáng nhân dân
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cán bộ, thầy thuốc của Viện Mắt hột vừa nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật điều trị, vừa xây dựng mạng lưới nhãn khoa cơ sở; tổ chức các đoàn khám mắt, phẫu thuật quặm tại nhiều địa phương, tuyên truyền vệ sinh phòng bệnh và đào tạo nhân lực nhãn khoa cho cả nước.
Từ một cơ sở được tiếp quản trong những ngày đầu Thủ đô giải phóng, qua nhiều thế hệ, Bệnh viện từng bước phát triển thành cơ sở nhãn khoa đầu ngành, thực hiện đồng thời các nhiệm vụ khám chữa bệnh tuyến cao nhất, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chỉ đạo tuyến và chăm sóc sức khỏe mắt cộng đồng.
Một trong những thành quả tiêu biểu của hành trình ấy là cuộc chiến chống bệnh mắt hột, căn bệnh từng là nguyên nhân quan trọng gây mù lòa tại Việt Nam.
Ngày 21/10/2024, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức xác nhận Việt Nam đã loại trừ bệnh mắt hột như một vấn đề sức khỏe cộng đồng. Đây là thành quả của hơn 70 năm triển khai các hoạt động phòng bệnh, phát hiện, điều trị, phẫu thuật và giám sát bệnh, với sự đóng góp của nhiều thế hệ cán bộ y tế, các địa phương, cộng đồng và các tổ chức quốc tế.
Từ những ngày đầu phòng chống bệnh mắt hột tại Dốc Hàng Gà đến thành tựu được quốc tế ghi nhận, đó là một hành trình dài, bền bỉ và giàu ý nghĩa của ngành Nhãn khoa Việt Nam, trong đó Bệnh viện Mắt Trung ương giữ vai trò quan trọng.
Phát huy truyền thống, tiếp tục sứ mệnh đem lại ánh sáng
72 năm kể từ Ngày Giải phóng Thủ đô, Hà Nội và đất nước đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Nhìn lại chặng đường lịch sử ấy cũng là dịp để các thế hệ cán bộ, viên chức và người lao động Bệnh viện Mắt Trung ương thêm trân trọng những giá trị đã được vun đắp từ những ngày đầu.
Đó là tinh thần trách nhiệm với nhân dân, ý chí vượt qua khó khăn, tinh thần đoàn kết, chủ động tiếp thu khoa học kỹ thuật và không ngừng đổi mới vì sức khỏe cộng đồng.
Từ Nhà thương chữa mắt Dốc Hàng Gà năm xưa đến Bệnh viện Mắt Trung ương hôm nay, dù trong hoàn cảnh nào, một mục tiêu xuyên suốt vẫn được các thế hệ thầy thuốc gìn giữ: chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe thị giác cho nhân dân.
Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026) không chỉ là dịp ôn lại một mốc son của lịch sử dân tộc, mà còn là dịp để Bệnh viện Mắt Trung ương tự hào về truyền thống, tri ân các thế hệ đi trước và tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, trí tuệ, nhân văn của người thầy thuốc.
Xuân Hồng